Endenich, waar Bonn zijn Heilige Trap en zijn bluesclub koestert

Het oude dorp rond Magdalenenplatz

Endenich begon bij het kasteel. Endenicher Burg (Vorburg, Stadtteilbibliothek Endenich) is de overgebleven buitenburcht van een grachtenkasteel uit de 12e eeuw, een lage witgekalkte vleugel met een steil pannendak naast de oude Burggraben-gracht. Het pand is sinds 2006 beschermd en wordt draaiende gehouden door een bewonersvereniging, die erbinnen een dorpsleeszaal runt, met kinderborden onder balkenplafonds. De toegang is gratis. De openingstijden zijn dinsdag tot vrijdag, 10.00 tot 12.00 en 15.00 tot 18.00 uur, en tijdens de zomervakantieweken blijven de deuren gesloten. Twee minuten binnen verklaren waarom het oude dorp ligt waar het ligt.

Een korte klim verder staat St. Maria Magdalena Endenich vrij boven de huizen, een grote donkerrode basiliek in neogotische baksteen met drie schepen en een transept, waarvan de hoge puntige spits zichtbaar is over de hele lengte van de Magdalenenstraße. De kerk werd in 1893 ingewijd en is nog altijd het parochiehart van Alt-Endenich. Een bezoek kost niets en past tussen de diensten door. Magdalenenplatz, het plein aan haar voet, is waar in juli de Kirmes-kermis neerstrijkt.

Gasthaus Nolden (Magdalenenstraße) is de keuken die het oude dorp altijd heeft gehad: donker betimmerde kamers met tafels met wit papier, Kölsch van het vat en een grill die schnitzels en steaks uitserveert. De dagschotel is goedkoop; de hoofdgerechten 's avonds beginnen rond de midden-tien euro. Op maandag is het gesloten en tussen 14.00 en 16.30 uur gaan de deuren dicht, wat bepaalt hoe laat je eet voor een voorstelling. Reserveren per telefoon op 0228 622304.

Eis Café Fontanella (Endenicher Straße 304) bezet het Italiaanse familiehoekje van de winkelstraat: een chroom-en-glas toonbank vol bakken gelato, tafeltjes op de stoep en lange ijscoupeglazen. De bediening gebeurt aan de toonbank en binnen is het krap, dus je zit op de stoep. De prijzen zijn €. In 2026 werden de openingstijden teruggeschroefd tot 12.30 tot 19.00 uur met woensdag gesloten, dus bel voordat je erheen wandelt.

Schumanns laatste kamers

Schumannhaus Bonn herbergt de muziekbibliotheek en de Schumann-gedenkvertrekken in een crèmekleurige classicistische buitenvilla uit 1790, met hoge luikenramen teruggetrokken in een eigen klein park. Robert Schumann bracht hier zijn laatste tweeënhalf jaar door en stierf er in 1856. De gedenkruimte bewaart zijn brieven, zijn portretten en een vleugel uit die tijd; ernaast staan de uitleenborden met bladmuziek. Tijdens de bibliotheekuren is de toegang gratis, en de vertrekken zijn zo klein dat een handvol bezoekers ze al vult. Zijn graf ligt hier niet. Dat ligt 3 km verderop op het Alter Friedhof in het stadscentrum.

Ontbijt bij Frau Kreuzberg, en dan de Kreuzweg

Frau Kreuzberg (Kreuzbergweg 2) ligt op de naad van Endenich en Poppelsdorf, vijf minuten van de Kulturmeile, precies waar de straten beginnen te klimmen. Het is een klein hoekcafé met bij elkaar geraapte vintage meubels, glazen taartstolpen op de toonbank en quiches en ovenschotels met de hand op het bord geschreven. Het is open van donderdag tot zondag, 11.00 tot 18.00 uur, alleen overdag, en loopt van koffie met taart tot een lichte lunch, van enkele euro's tot laag in de tien. Het café is piepklein, reserveringen gaan per telefoon, en een gezelschap groter dan een handvol mensen past er niet in.

De klim begint bij Kreuzweg Kapellenstraße & Marterkapelle, een smal laantje dat Endenich verlaat langs een rij verweerde stenen kruisbeelden, met een klein gepleisterd kapelletje aan de voet van de heuvel, boomgaarden die eronder wegvallen en het beukenbos van de Kottenforst dat zich boven je sluit. Het is een gestage klim van 20 tot 30 minuten zonder voorzieningen onderweg, en het kost niets. De beschermde kruisbeelden en de Marterkapelle zijn de reden om deze historische pelgrimsroute te lopen. Draag schoenen met profiel na regen.

Boven kroont Kreuzbergkirche mit Heiliger Stiege een beboste heuvel van 161 m, een barokke bedevaartskerk in wit en oker met bos dat aan alle kanten opdringt. Achter het altaar staat de Heilige Trap-vleugel van Balthasar Neumann, de enige kopie van de Scala Santa in het Rijnland, waarvan de 28 betreden treden oprijzen onder wervelend stucwerk. De Schönstatt Marienbrüder beheren de kerk, die dagelijks open is van 09.00 tot 18.00 uur, en in de winter van 09.00 tot 17.00 uur. De toegang is gratis en er wordt om giften gevraagd. Te voet omhoog vanaf de Kulturmeile duurt 25 minuten.

Frongasse vanaf 17.30 uur

Schumannhaus Bonn bewaart de muziekbibliotheek en de Schumann-gedenkvertrekken in een crèmekleurige classicistische buitenvilla uit 1790, met hoge luikenramen teruggetrokken in een eigen klein park. Robert Schumann bracht hier zijn laatste tweeënhalf jaar door en stierf er in 1856. De gedenkruimte bewaart zijn brieven, zijn portretten en een vleugel uit die tijd; ernaast staan de uitleenborden met bladmuziek. Tijdens de bibliotheekuren is de toegang gratis, en de vertrekken zijn zo klein dat een handvol bezoekers ze al vult. Zijn graf ligt hier niet. Dat ligt 3 km verderop op het Alter Friedhof in het stadscentrum.

Ontbijt bij Frau Kreuzberg, en dan de Kreuzweg

Frau Kreuzberg (Kreuzbergweg 2) ligt op de naad van Endenich en Poppelsdorf, vijf minuten van de Kulturmeile, precies waar de straten beginnen te klimmen. Het is een klein hoekcafé met bij elkaar geraapte vintage meubels, glazen taartstolpen op de toonbank en quiches en ovenschotels met de hand op het bord geschreven. Het is open van donderdag tot zondag, 11.00 tot 18.00 uur, alleen overdag, en loopt van koffie met taart tot een lichte lunch, van enkele euro's tot laag in de tien. Het café is piepklein, reserveringen gaan per telefoon, en een gezelschap groter dan een handvol mensen past er niet in.

De klim begint bij Kreuzweg Kapellenstraße & Marterkapelle, een smal laantje dat Endenich verlaat langs een rij verweerde stenen kruisbeelden, met een klein gepleisterd kapelletje aan de voet van de heuvel, boomgaarden die eronder wegvallen en het beukenbos van de Kottenforst dat zich boven je sluit. Het is een gestage klim van 20 tot 30 minuten zonder voorzieningen onderweg, en het kost niets. De beschermde kruisbeelden en de Marterkapelle zijn de reden om deze historische pelgrimsroute te lopen. Draag schoenen met profiel na regen.

Boven kroont Kreuzbergkirche mit Heiliger Stiege een beboste heuvel van 161 m, een barokke bedevaartskerk in wit en oker met bos dat aan alle kanten opdringt. Achter het altaar staat de Heilige Trap-vleugel van Balthasar Neumann, de enige kopie van de Scala Santa in het Rijnland, waarvan de 28 betreden treden oprijzen onder wervelend stucwerk. De Schönstatt Marienbrüder beheren de kerk, die dagelijks open is van 09.00 tot 18.00 uur, en in de winter van 09.00 tot 17.00 uur. De toegang is gratis en er wordt om giften gevraagd. Te voet omhoog vanaf de Kulturmeile duurt 25 minuten.

Frongasse vanaf 17.30 uur

Harmonie (Frongasse) huist in een voormalige danszaal. Het podium is laag en breed onder een rood en amberkleurig lichtbad, en het staande publiek dringt naar voren richting de bar. Blues, soul en tribute-acts vullen de meeste avonden van november 2026, met onder meer Ten Years After en Aynsley Lister. Kaarten kosten €20 tot €45, en de hoofdgerechten van de keuken zitten laag in de tien euro. De biergaard in de binnenplaats achter heeft lange houten banken onder de bomen, en als je daar eet sta je tien stappen van het podium. De deuren gaan dinsdag tot zaterdag open om 17.30 uur en op zondag om 17.00 uur, de keuken draait tot 22.00 uur en op maandag is het gesloten. Reserveren gaat per telefoon.

Haus der Springmaus (Frongasse 8-10) is sinds 1983 een van de bekendste cabaretpodia van Duitsland en draait een vol avondprogramma. De zaal is intiem, met cabarettafels gericht op een klein toneel met gordijn, en de bar en het restaurant liggen in de foyer. Kaarten kosten €20 tot €40, en de meeste voorstellingen hebben een gereduceerd tarief. Kies de impro-avonden als je Duits niet al te best is, want het gezelschap werkt zonder vast script en bij de stand-upavonden kun je je nergens verstoppen. De kassa is open van maandag tot zaterdag, 17.30 tot 20.00 uur, en reserveringen lopen via 0228-798081.

Theater im Ballsaal zit in een bakstenen voormalige balzaal uit 1896, met hoge spitsboogramen en versleten houten vloerplanken teruggebracht tot een blackbox-podium met de zitrijen aan één kant opgetrokken. Het is de thuisbasis van CocoonDance en een fringe-gezelschap, wat het programma fysiek en grotendeels woordeloos maakt, en dat reist goed over taalgrenzen heen. Momentum #2 en een hedendaagse circussavond staan in november 2026 op het programma. Stoelen kosten €12 tot €22, het programma loopt vooral van herfst tot lente, en het huis is zo klein dat je vooraf moet boeken.

Pie Me Café Endenich (Frongasse 32) is elke dag open van 11.30 tot 21.00 uur, wat het de betrouwbare stop voor de voorstelling maakt op deze straat. De toonbank is betegeld, de keuken is open naar de zaal, en de Australische meat pies met goudbruin korstje komen met puree en jus terwijl de flat whites de pass door gaan. De pies kosten €10 tot €15. Gezelschappen van zes of meer moeten reserveren, en catering gebeurt op aanvraag. Deze vestiging is de originele van de drie in Bonn.

The New Fiddler's Irish Pub (Frongasse 9) strekt zich uit over twee verdiepingen van donker kronkelend hout, met Guinness van het vat, schermen voor de wedstrijd en een ommuurde biergaard achter. Hier landt het Kulturmeile-publiek na een voorstelling. Pints zitten in de €4 tot €6. De week heeft een pubquiz op maandag, live folk op woensdag en karaoke op vrijdag, en vrijdag is de avond om vroeg te komen. Het wisselde onlangs van eigenaar en het is open.

Bedden onder de Kreuzberg en op de Venusberg

Tante ALMA's Bonner Hotel (Wallfahrtsweg 4) is het dichtstbijzijnde echte hotel bij Endenich, 1,2 km verderop en 15 minuten lopen naar de Frongasse, aan een rustig woonlaantje onder de Kreuzberg. Daarmee is het ook het dichtstbijzijnde bed bij het bedevaartspad. De 45 kamers liggen over drie verdiepingen in bewust huiselijke stijl, met gestreepte dekbedden, warme lampen en ingelijste prenten. De prijzen zijn €€, parkeren en huisdieren zijn toegestaan, en groepsboekingen lopen via de centrale reservering op +49 89 9542960 74. Sommige boekingssites vermelden het nog onder de naam 'my Poppelsdorf'.

Dorint Venusberg Bonn (An der Casselsruhe 1) staat alleen op de beboste Venusberg-rug, in hetzelfde Kottenforst-bos dat de Kreuzberg van Endenich kroont, met beschermd oud bos aan drie kanten. De 87 kamers hebben balkons met uitzicht over het Rijndal, en het hotel heeft een mediterraan restaurantterras en een pianobar. De prijzen zijn €€€. De bussen 600 en 601 bereiken het centrum in 20 minuten, en met de taxi ben je in minder dan 10 minuten bij de Kulturmeile. Het hotel verzorgt ook congressen, busvervoer en parkeergelegenheid.

Plannen rond de sluitingsdagen

Op maandag sluiten Harmonie en Gasthaus Nolden, op woensdag sluit Eis Café Fontanella, de leeszaal van de Endenicher Burg is dicht tijdens de zomervakantieweken, en Frau Kreuzberg is alleen van donderdag tot zondag open. Boek de Heilige Trap via het pastoorsbureau, een tafel bij Frau Kreuzberg of Gasthaus Nolden per telefoon, en theaterseats voor je reist. Bekijk de Bonngids en de hotelzoeker voor Bonn.